Bài viết nhân dịp Kỷ niệm 45 năm ngày Thành lập
Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ – Vinacomin (01/7/1981 – 01/7/2026)

Trong chặng đường 45 năm xây dựng và phát triển của Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ – Vinacomin, công tác pháp chế và kiểm soát nội bộ luôn giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm mọi hoạt động của Viện được thực hiện đúng quy định của pháp luật, quy chế quản lý của Tập đoàn và các quy định nội bộ của Viện. Với chức năng tham mưu, rà soát, kiểm tra và phòng ngừa rủi ro pháp lý, công tác kiểm soát nội bộ đã góp phần nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong điều hành, đồng thời hỗ trợ các phòng, ban, đơn vị trực thuộc thực hiện tốt nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, nghiên cứu khoa học và đầu tư phát triển. Đây không chỉ là hoạt động mang tính kiểm tra, giám sát mà còn là công cụ quan trọng giúp Viện vận hành minh bạch, an toàn, hiệu quả, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn mới.

Pháp chế – đồng hành từ sớm, kiểm soát từ gốc

Trong bối cảnh các quy định pháp luật về quản trị, tài chính, đầu tư, đấu thầu, hợp đồng, lao động, đất đai, tài sản, an toàn thông tin và chuyển đổi số ngày càng chặt chẽ, công tác pháp chế không chỉ dừng ở việc kiểm tra hồ sơ sau khi phát sinh sự việc. Pháp chế cần tham gia từ sớm, từ xa, đồng hành cùng các phòng, trung tâm ngay từ khâu xây dựng kế hoạch, chuẩn bị hồ sơ, tham mưu phương án và tổ chức thực hiện.

Đối với Viện, hoạt động vừa mang tính nghiên cứu khoa học, vừa gắn với sản xuất, chế tạo, dịch vụ kỹ thuật và hợp tác với nhiều đơn vị trong và ngoài Tập đoàn. Vì vậy, mỗi hợp đồng kinh tế, hồ sơ đấu thầu, đề tài, dự án, phương án mua sắm, sửa chữa, đầu tư, chuyển giao công nghệ hay hợp tác quốc tế đều cần được rà soát kỹ về căn cứ pháp lý, trình tự thực hiện, thẩm quyền phê duyệt, quyền và nghĩa vụ của các bên.

Một điều khoản hợp đồng rõ ràng có thể hạn chế tranh chấp. Một hồ sơ đấu thầu được chuẩn bị đúng quy định có thể bảo vệ tư cách hợp lệ và quyền lợi của Viện. Một quy trình nội bộ được xây dựng chặt chẽ có thể giảm thiểu sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Vì vậy, công tác pháp chế không chỉ giúp đơn vị “làm đúng”, mà còn giúp “làm chắc”, “làm có cơ sở” và “làm hiệu quả”.

Kiểm soát nội bộ – nhận diện rủi ro, giữ vững kỷ cương

Cùng với pháp chế, kiểm soát nội bộ là công cụ quan trọng giúp Viện nhận diện, phòng ngừa và xử lý rủi ro trong hoạt động quản lý. Kiểm soát nội bộ không nhằm tạo thêm thủ tục, mà hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi công việc được thực hiện đúng quy định, đúng phân cấp, đúng quy trình và đạt hiệu quả thực chất.

Rủi ro trong hoạt động của Viện có thể phát sinh ở nhiều khâu như: xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh; quản lý chi phí; ký kết và thực hiện hợp đồng; nghiệm thu khối lượng công việc; quản lý vật tư, tài sản; mua sắm thiết bị; đấu thầu; thanh quyết toán; quản lý hồ sơ khoa học công nghệ; quản lý lao động, tiền lương, bảo hiểm; an toàn thông tin và lưu trữ tài liệu.

Do đó, kiểm soát nội bộ cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, gắn với từng quy trình công việc cụ thể. Mỗi cán bộ phụ trách nhiệm vụ, mỗi phòng nghiệp vụ, mỗi trung tâm chuyên môn đều là một “chốt kiểm soát” đầu tiên trong phạm vi công việc của mình. Khi hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ, số liệu được kiểm tra kỹ, trách nhiệm được phân định rõ ràng và báo cáo được thực hiện trung thực, hệ thống quản trị của Viện sẽ vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả hơn.

Tuân thủ để phát triển, kiểm soát để đổi mới

Trong giai đoạn hiện nay, Viện đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng lực nghiên cứu, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển sản phẩm cơ khí phục vụ ngành Than – Khoáng sản, mở rộng hợp tác và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Những nhiệm vụ đó đòi hỏi Viện phải năng động, sáng tạo nhưng đồng thời cũng phải chuyên nghiệp, kỷ cương và kiểm soát tốt rủi ro.

Tuân thủ pháp luật và kiểm soát nội bộ không đối lập với đổi mới sáng tạo. Ngược lại, một nền tảng pháp lý vững chắc và một hệ thống kiểm soát minh bạch sẽ giúp đổi mới được triển khai an toàn, bền vững hơn. Khi rủi ro được cảnh báo kịp thời, quy trình được chuẩn hóa, thẩm quyền được xác định rõ, hồ sơ được hoàn thiện đầy đủ, các đơn vị chuyên môn có thể yên tâm hơn trong nghiên cứu, đề xuất, thử nghiệm và triển khai nhiệm vụ mới.

Vì vậy, công tác pháp chế và kiểm soát nội bộ cần tiếp tục đổi mới theo hướng đồng hành, tư vấn, hỗ trợ, cảnh báo rủi ro và đề xuất giải pháp; tránh cách làm thụ động, chỉ kiểm tra đúng- sai khi sự việc đã hoàn thành.

Xây dựng văn hóa tuân thủ trong toàn Viện

Một yêu cầu quan trọng trong thời gian tới là tiếp tục xây dựng văn hóa tuân thủ trong toàn Viện. Văn hóa tuân thủ không chỉ thể hiện ở việc chấp hành pháp luật, quy chế, quy định nội bộ, mà còn ở tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng trong từng hồ sơ, từng chữ ký, từng số liệu và từng quyết định quản lý.

Văn hóa tuân thủ bắt đầu từ những việc cụ thể: kiểm tra căn cứ pháp lý trước khi tham mưu; chuẩn bị hồ sơ đầy đủ trước khi trình ký; phân định rõ trách nhiệm trong hợp đồng; lưu trữ tài liệu có hệ thống; báo cáo đúng thời hạn; không hợp thức hóa hồ sơ; không chủ quan với các rủi ro nhỏ; chủ động xin ý kiến khi có nội dung chưa rõ.

Mỗi cán bộ, viên chức, người lao động cần nhận thức rằng tuân thủ không phải là sự ràng buộc cứng nhắc, mà là phương thức bảo vệ chính mình, bảo vệ đơn vị và bảo vệ uy tín chung của Viện.

Vững nền tảng quản trị, tiếp bước chặng đường mới

Kỷ niệm 45 năm thành lập Viện là dịp để nhìn lại chặng đường xây dựng, trưởng thành và những đóng góp của các thế hệ cán bộ, viên chức, người lao động đối với ngành cơ khí, năng lượng và mỏ. Đó cũng là thời điểm để Viện tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, hoàn thiện quy chế, quy trình nội bộ, tăng cường rà soát pháp lý đối với hợp đồng, đấu thầu, đầu tư, mua sắm, tài chính, tài sản và đất đai; đẩy mạnh số hóa hồ sơ, nâng cao năng lực quản trị rủi ro và tăng cường phối hợp giữa các phòng, trung tâm.

Với vai trò của mình, công tác pháp chế và kiểm soát nội bộ sẽ tiếp tục góp phần giữ vững kỷ cương, bảo đảm minh bạch, phòng ngừa rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động của Viện.

Phát huy truyền thống 45 năm xây dựng và phát triển, tin tưởng rằng Viện Cơ khí Năng lượng và Mỏ – Vinacomin sẽ tiếp tục khẳng định vị thế là đơn vị khoa học công nghệ uy tín, đồng thời xây dựng nền quản trị ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch, kỷ cương và hiệu quả.

45 năm- một chặng đường tự hào.

Công tác pháp chế, kiểm soát nội bộ và văn hóa tuân thủ sẽ tiếp tục là nền tảng quan trọng để Viện vững bước trên hành trình phát triển mới.